✍️ सन्दीप प्रसाद घिमिरे
नेपालको आर्थिक संरचना कृषि प्रधान छ। तर, परम्परागत कृषि प्रणालीले आधुनिक अर्थतन्त्रसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सकेको छैन। यस्तो अवस्थामा नयाँ विकल्पहरूको खोजी गर्नुपर्ने अपरिहार्यता छ। यस्ता विकल्पहरूमध्ये एक महत्वपूर्ण र बहुप्रतिष्ठित विकल्प हो — गाँजा खेती।
गल्छी गाउँपालिका, धादिङ जिल्लाको पश्चिमी भूभागमा अवस्थित, भौगोलिक, जलवायुजन्य र प्राविधिक दृष्टिले गाँजा खेतीका लागि उपयुक्त क्षेत्र हो। यहाँको माटोको बनावट, वर्षा र घामको मात्रा, तापक्रम र समुन्द्र सतहबाटको उचाइ सबैले औषधीय गुण भएको औद्योगिक गाँजाको खेती गर्न सकिने आधार प्रदान गर्छ।
गल्छी गाउँपालिकाको उपयुक्तता
गल्छीमा हाल बाँझ जमिनहरूको ठूलो हिस्सा रहेको छ। कृषिमा आकर्षण घट्दो अवस्थामा ती जमिनहरू उत्पादकत्वमा ल्याउने वैकल्पिक उपायको रूपमा गाँजा खेती अत्यन्तै व्यवहारिक हुन सक्छ। साथै, गल्छीको नजिकैको पृथ्वीराजमार्ग, त्रिशूली नदीको बहाव, प्रशस्त पानीको स्रोत र काठमाडौंसँगको पहुँचले गाँजाबाट उत्पादित वस्तुहरूको प्रक्रिया, प्याकेजिङ र वितरण सहज बनाउन सक्छ।
गाँजाबाट हुने सम्भावित आम्दानी
विश्वबजारमा कानुनी रूपमा उत्पादित गाँजा तथा यसको औषधीय प्रयोगमा आधारित वस्तुहरूको मूल्य अर्बौं डलरको व्यापारमा परिणत भइसकेको छ। सन् २०२४ मा मात्र विश्वभरको मेडिकल क्यानाबिस बजारको मूल्य ३० अर्ब अमेरिकी डलर नाघिसकेको छ। नेपालजस्तो विकासोन्मुख राष्ट्रले कानुनी रूपमा गाँजा खेतीको अनुमति दिएमा ठूलो विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न सकिन्छ। गल्छी गाउँपालिकाले मात्र लाखौँ डलरको आम्दानी गर्न सक्छ, जसको प्रत्यक्ष लाभ गाउँपालिकाको पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि प्रविधि र रोजगारीमा देखिनेछ।
सामाजिक-आर्थिक रुपान्तरण
गाँजा खेतीको वैधानिकता पाएसँगै वैदेशिक रोजगारीमा गएका युवाहरू स्वदेशमै रोजगारी पाउन सक्छन्। गाउँपालिकाले सहकारीमार्फत गाँजा खेतीलाई प्रोत्साहन गरेमा साना किसान, महिला समूह र युवाहरूको सीधा संलग्नता सुनिश्चित हुनेछ। यसले वैदेशिक निर्भरता घटाउने, आत्मनिर्भरता बढाउने र सामुदायिक विकासलाई द्रुत पार्नेछ।
नीतिगत सुझाव
नेपाल सरकारले २०७७ सालमा संसदमा गाँजा खेतीसम्बन्धी प्रस्ताव ल्याएको थियो। तर, स्पष्ट कानुनी संरचना अझै पूर्ण रूपमा बनेको छैन। यस सन्दर्भमा गल्छी गाउँपालिकाले पहल गरेर परीक्षणका लागि पायलट प्रोजेक्टको रूपमा गाँजा खेती गर्न प्रस्ताव गर्न सक्छ। यसका लागि नीति निर्माण, सुरक्षा संयन्त्र, वैज्ञानिक खेती प्रणाली र उत्पादको बजार व्यवस्थापन आवश्यक छ।
निष्कर्ष
गाँजा खेतीको वैधानिकता गल्छी गाउँपालिकाको लागि मात्र होइन, सिंगो राष्ट्रको आर्थिक रुपान्तरणको ढोका बन्न सक्छ। यदि स्थानीय सरकार र संघीय सरकारको सहकार्यमा वैज्ञानिक र नियमनसंगत रूपमा गाँजा खेतीको अनुमति दिइयो भने गल्छी गाउँपालिकाले देशकै पहिलो गाँजा-मैत्री आर्थिक मोडेल निर्माण गर्न सक्छ। यसले नेपाली अर्थतन्त्रलाई आत्मनिर्भर, कृषि–आधारित र नविन बनाउने दिशातर्फ एक क्रान्तिकारी कदम हुनेछ।
✍️नेपाल गाजा वैधानिक महाअभियान धादिङका जिल्ला अध्यक्ष सन्दिप घिमिरे
